LSO-Tính đến hết năm 2009, toàn tỉnh đã có 207/207 xã có điện lưới quốc gia, chiếm tỉ lệ 100%, trong đó có 118.847/127.902 hộ được sử dụng điện lưới quốc gia, chiếm tỉ lệ 90%, hoàn thành trước một năm so với mục tiêu kế hoạch Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV đề ra.
Ông Phạm Ngọc Minh, Phó Giám đốc Điện lực Lạng Sơn cho biết: thực hiện Quyết định số 28/2003/QĐ- UB ngày 15/11/2003 của UBND tỉnh ban hành "Đề án chuyển đổi mô hình quản lý bán điện đến hộ dân nông thôn", đã có 164 xã hoạt động theo mô hình HTX, 2 xã do doanh nghiệp tư nhân tự đầu tư quản lý, 29 xã ngành điện quản lý, bán trực tiếp đến từng hộ dân. Tuy nhiên, sau một thời gian hoạt động, hầu hết các tổ chức bán điện theo mô hình HTX ở nông thôn đã bộc lộ nhiều hạn chế, chưa phát huy được chức năng, nhiệm vụ. Phần lớn các thành viên của các HTX kinh doanh điện năng được đào tạo tại chỗ, khả năng hạn chế, không phát huy được tính chủ động trong công việc; trình độ quản lý còn yếu kém nên việc theo dõi thu chi công khai với dân chưa được thường xuyên, lợi nhuận thu được đưa vào tích luỹ để tái tạo sửa chữa đường dây hạ thế chưa được chú trọng; nhiều chi phí trong giá thành bán điện chưa hợp lý. Cũng do chuyên môn còn nhiều hạn chế nên ban chủ nhiệm HTX ít hoặc không quan tâm đến công tác an toàn, chất lượng điện, chưa chủ động giảm giá bán điện, tái đầu tư sửa chữa nâng cấp lưới điện mặc dù lợi nhuận thu được khá cao. Một số HTX lại khó hoạt động do đặc thù miền núi, dân cư không tập trung, hộ nghèo còn nhiều nên sản lượng điện bình quân hàng tháng ít, dẫn đến thu nhập của các thành viên tham gia quản lý điện nông thôn thấp.
Mặt khác, lưới điện hạ áp nông thôn chủ yếu được xây dựng từ những năm 2000 trở về trước, thời điểm này nguồn vốn đầu tư còn hạn hẹp, lưới điện xây dựng không đồng bộ, chắp vá, mặt khác, phần lớn đường dây xây dựng không có thiết kế, chất lượng kém, tiết diện nhỏ, bán kính cấp điện xa, sứ cách điện, công tơ nhiều chủng loại, không đúng quy cách; quá trình sử dụng không được cải tạo, sửa chữa thường xuyên nên hầu hết những hệ thống lưới điện này đã bị quá tải, xuống cấp nghiêm trọng, không đảm bảo an toàn; chất lượng điện năng, nhất là khu vực cuối đường dây thường xuyên xảy ra tình trạng tụt áp, tổn thất điện năng lớn, nhiều nơi lên đến 30- 40%. Tất cả những yếu kém trong các hoạt động bán điện của các HTX đã ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng, giá cả và công tác an toàn của điện nông thôn. điều này đã dẫn đến việc nhiều HTX bán điện cao hơn gấp 1,5 -2 lần so với biểu giá để bù vào chi phí tổn thất; việc áp giá bán điện cho các mục đích khác ngoài sinh hoạt như: sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cũng không đúng theo quy định. Vì vậy, việc thực hiện “Đề án tiếp nhận lưới điện hạ thế nông thôn để bán trực tiếp đến các hộ dân” theo tinh thần văn bản số 10074/BCT- ĐTĐL ngày 22/10/2008 của Bộ Công thương và chủ trương của ngành điện là giải pháp hữu hiệu để thực hiện sự công bằng giữa người tiêu dùng điện nông thôn và người tiêu dùng điện thành thị. Lưới điện sau khi được bàn giao cho ngành điện quản lý, người dân nông thôn sẽ được mua điện trực tiếp với ngành điện theo đúng giá quy định của Chính phủ. Đồng thời, sẽ không phải chịu gánh nặng về việc góp vốn đầu tư sửa chữa lưới điện như trước đây. Đảm bảo trong lĩnh vực mua bán điện, người dân nông thôn và thành thị được hưởng quyền lợi, giá cả ngang nhau. Theo tính toán của các ngành chức năng, hầu hết các hộ dân nông thôn đều có mức sử dụng điện thấp, vì vậy sẽ được hưởng lợi nhiều sau khi trực tiếp mua điện với ngành điện.
Đến nay, ngành điện đã tiếp nhận được hầu hết các hệ thống lưới điện tại 190/207 xã với trên 75 nghìn hộ dân nông thôn được trực tiếp mua bán điện với ngành điện. Theo kế hoạch, năm 2010 ngành điện sẽ tiếp nhận nốt các xã còn lại. Đối với những xã đã tiếp nhận, ngành điện đã đầu tư khoảng 15 tỉ đồng để sửa chữa, nâng cấp, cải tạo các hệ thống đường dây hạ thế, thay thế trên 10 nghìn công tơ . Mục tiêu là giảm tỉ lệ tổn thất trung bình khoảng 30% như hiện nay xuống còn 15- 20%, việc giảm tổn thất này sẽ tiết kiệm được khoảng 3- 4 triệu kWh/năm, góp phần làm giảm áp lực thiếu nguồn và hạn chế cắt điện khi thiếu nguồn. Mặt khác lưới điện được đầu tư cải tạo sẽ đảm bảo vận hành an toàn, nâng cao chất lượng điện, không chỉ đáp ứng nhu cầu phục vụ đời sống dân sinh mà còn phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế xã hội tại địa phương.
